Επι των περιεχομένου, σύμφωνα με την Ειδική Περιβαλλοντική Μελέτη για το Θαλάσσιο Πάρκο του Ιονίου εφεξής ΕΠΜ-ΘΠΙ, η περιοχή μελέτης προσδιορίζεται στην ενότητα 1.2 και συγκεκριμένα στην υποενότητα 1.2.1 «Προσδιορισμός και οριοθέτηση περιοχής μελέτης παρούσας ΕΠΜ». Στην ενότητα αυτή μετά την συνοπτική γεωγραφική περιγραφή καταλήγει στο «[…] Στη συνέχεια, εκτείνεται κατά μήκος της παράκτιας ζώνης της Πελοποννήσου, καλύπτοντας περιοχές ιδιαίτερης οικολογικής σημασίας (Εικόνα 1.2.1-1).» (Σελ: 26 από 1495). Στη συνέχεια ακολουθεί εκτενής περιγραφή κάθε υποπεριοχής όπου μεταξύ άλλων αναφέρεται: «[…] επιλεγμένα χερσαία τμήματα (Εικόνα 1.2.1-2), όπως οι νησίδες Στροφάδια, αμμώδεις παραλίες και βραχώδη ενδιαιτήματα, τα οποία αποτελούν: α) κρίσιμα ενδιαιτήματα φωλεοποίησης της θαλάσσιας χελώνας Caretta caretta (αμμώδεις παραλίες) […]» (Σελ: 28 από 1495) και «[…] συμπεριλήφθηκαν 80 αμμώδεις παραλίες στις οποίες αναπαράγεται το είδος θαλάσσιας χελώνας Caretta caretta, οι οποίες εντοπίζονται στη νήσο της Ζακύνθου, της Κεφαλονιάς και της Λευκάδας και στα παράλια της Πελοποννήσου (βλ. Εικόνα 1.2.1-2) […]»(Σελ: 29 & 30 από 1495).
Επιπλέον αναφέρεται ότι «[…] ενσωματώθηκαν παραλίες που υποστηρίζουν ωοτοκία, και οι οποίες αξιολογήθηκαν ως περιοχές με δυναμική υποστήριξης αναπαραγωγικών προσπαθειών, αλλά για τις οποίες τα δεδομένα είναι ελλιπή λόγω απουσίας συστηματικής καταγραφής της φωλεοποίησης και εκτίμησης του συνολικού αριθμού φωλιών […]» και «[… ] η τελική επιλογή και ενσωμάτωση των παραλιών πραγματοποιήθηκε σε συνεργασία με τον ΑΡΧΕΛΩΝ – Σύλλογο για την Προστασία της Θαλάσσιας Χελώνας, ο οποίος διαθέτει την πιο εκτενή και ολοκληρωμένη γνώση σχετικά με τις αναπαραγωγικές δραστηριότητες των θαλάσσιων χελωνών στην περιοχή μελέτης. Σημαντικές πληροφορίες για τις παραλίες της Ν. Πελοποννήσου, παραχωρήθηκαν από ερευνητές που δραστηριοποιούνται για χρόνια στην περιοχή (σσ. κος Κ. Τενεκετζής Κώστας) […]» (Σελ: 26 από 1495).
Με βάση τα ανωτέρω, έχουμε να επισημάνουμε τα εξής:
Α. Δεν έχουν δοθεί οι συντεταγμένες των ζωνών του ΘΠΙ, αλλά ούτε και αναλυτικοί χάρτες, καθιστώντας δύσκολο την κατανόηση της περιοχής μελέτης. Η έλλειψη αυτή καθιστά δύσκολη την πρόσβαση στην πληροφορία, που είναι κύριο ζητούμενο σε μια διαδικασία διαβούλευσης. Αντίθετα, στην σελ. 33 από 1495 αναφέρεται ότι «Η συνολική έκταση της θαλάσσιας περιοχής μελέτης της παρούσας ΕΠΜ ανέρχεται σε 17.691 km², ενώ η συνολική έκταση των χερσαίων τμημάτων υπολογίζεται σε 19 km²» ενώ στη σελίδα 40 από 1495 αναφέρεται ότι: «Με την προσθήκη των ανωτέρω χερσαίων περιοχών, η τελική έκταση του Εθνικού Θαλάσσιου Πάρκου Ιονίου ανέρχεται συνολικά σε 17.968 km², εκ των οποίων 17.691 km² αφορούν σε θαλάσσιες περιοχές και 277 km² σε χερσαίες περιοχές». Από τις δύο αναφορές όμως, προκύπτει διαφορά σχετικά με την επιφάνεια των χερσαίων εκτάσεων.
Παράλληλα, στην εικόνα 1.2.1-2 παρουσιάζεται το σύνολο της Περιοχής Μελέτης μαζί με τις χερσαίες περιοχές που συμπεριλαμβάνονται στο Εθνικό Θαλάσσιο Πάρκο Ιονίου. Από την μελέτη της εικόνας προκύπτει ότι, σε όλο το μήκος του Κυπαρισσιακού κόλπου μήκους 65 χλμ δεν έχει επισημανθεί ούτε βραχώδες ενδιαίτημα ούτε νησίδα σημασίας, παρά μόνο ένασημείο παραλίας ωοτοκίας Caretta caretta.
Πιο συγκεκριμένα από τον πίνακα 1.2.1-1 «Παραλίες ωοτοκίας Caretta caretta που συμπεριλαμβάνονται στο Εθνικό Θαλάσσιο Πάρκο Ιονίου», η μοναδική καταγραφή που φαίνεται να αφορά την περιοχή του Δήμου Ζαχάρως είναι η α/α 31 στην περιοχή Κυπαρισσιακός Κόλπος που εντοπίζεται μεν στα όρια του Δήμου Ζαχάρως άλλα καταγράφεται ως Δήμος Τριφυλίας (Σελ: 32 από 1495). Από την καταγραφή αυτή προκύπτει ότι, υπάρχει λανθασμένος εντοπισμός, καθώς βάση της ονομασίας το σημείο παραπέμπει σε άλλο Δήμο σε γειτονική γεωγραφικά περιοχή. Ενισχυτικό της θέσης αυτής είναι και το γεγονός, πως εάν ένα μόνο σημείο θα έπρεπε να επισημανθεί ως παραλία ωοτοκίας της θαλάσσιας χελώνας, αυτό θα ήταν νοτίως του Δήμου Ζαχάρως και πάντως έξω από τα όρια αυτού και συγκεκριμένα στις περιοχές – παραλίες Ελαία, Αγιαννάκης και Βουνάκι, οι οποίες βρίσκονται εντός των διοικητικών ορίων του Δήμου Τριφυλίας. Οι παραλίες αυτές αποτελούν παραλίες ωοτοκίας θαλάσσιων χελώνων και για αυτό στο παρελθόν είχε εκδοθεί ακόμη και Υπουργική Απόφαση σχετικά με την αναστολή οικοδομικών αδειών στο πλαίσιο σύνταξης της τότε ΕΠΜ του Κυπαρισσιακού Κόλπου.
Επιπρόσθετα, όπως προκύπτει στην ενότητα 2.2.2.1.3 «Θαλάσσια ερπετά» και από την εικόνα 2.2.2.1.3-1 (σελ. 208 από 1495) όπου παρουσιάζονται τα είδη Θαλάσσιων ερπετών στο σύνολο του Θαλάσσιου Πάρκου, ενώ στα 65 χλμ του Κυπαρισσιακού κόλπου με μία (1) θέση εντοπισμένη προτείνονται σύνθετα μέτρα προστασίας (θαλάσσια & χερσαία), στις εκτός Κυπαρισσιακού Κόλπου περιοχές όπου και εντοπίζεται πλήθος άλλων γεωγραφικών θέσεων ωοτοκίας ή/και τροφοληψίας σε ιδιαίτερα υψηλή συγκέντρωση (δλδ σε μικρότερο μήκος ακτών) δεν προτείνεται ανάλογης έντασης σύνθετο καθεστώς προστασίας (θαλάσσιο & χερσαίο). Και αυτό παρότι, ο Κυπαρισσιακός κόλπος απουσιάζει σαν γενική θέση από τις περιοχές που εμφανίζονται οι κυριότερες απειλές έναντι των Caretta caretta όπως αναφέρεται στην Σελ. 207 από 1495, ενώ σύμφωνα και με την πιο πρόσφατη εκτίμηση της κατάστασης διατήρησης του πληθυσμού από τον Κόκκινο Κατάλογο των απειλούμενων ειδών της IUCN, ο Μεσογειακός πληθυσμός των Caretta caretta κατατάχτηκε ως ελάχιστης ανησυχίας (Casale, 2015), όπως και αυτός σε επίπεδο Ελλάδας, με αυξητική τάση του πληθυσμού (Koutrouditsou, 2024). Τέλος για την GR2330008 – «Θαλάσσια περιοχή κόλπου Κυπαρισσίας: Ακρ. Κατάκολο – Κυπαρισσία» (ΕΖΔ) και συγκεκριμένα για την Caretta caretta δεν έχουν θεσμοθετηθεί Στόχοι Διατήρησης (ΦΕΚ 1807/Β/22.03.2023), καθώς τα συλλεχθέντα δεδομένα θεωρήθηκαν ανεπαρκή.
Β. Αναφορικά με τα εξεταζόμενα στοιχεία και δεδομένα της ανθρωπογενούς δραστηριότητας, στην ενότητα 1.2.3 «Διοικητική Διαίρεση» όπου γίνεται αναλυτική περιγραφή των διοικητικών περιφερειών, περιφερειακών ενοτήτων και Δήμων που περιλαμβάνονται και άρα μελετώνται, ο Δήμος Ζαχάρως εξαιρείται πλήρως (Σελ: 42 από 1495). Ενώ επίσης δεν υπάρχει αναφορά ούτε στον Δήμο Ανδρίτσαινας-Κρεστένων ο οποίος παρότι έχει πολύ μικρό μέτωπο στον Κυπαρισσιακό κόλπο εξακολουθεί να γειτνιάζει και να είναι όμορος. Η εξαίρεση του ΟΤΑ του Δήμου Ζαχάρως απεικονίζεται και στην εικόνα 1.2.3-1 «Διοικητική διαίρεση της χερσαίας περιοχής που γειτνιάζει με την περιοχή μελέτης». Στην εικόνα αυτή φαίνεται με ευκρίνεια ότι η απουσία του Καλλικρατικού Δήμου Ζαχάρως δεν αποτελεί εκ παραδρομής απουσία, καθώς η συνέχεια των παραλιακών Δήμων διακόπτεται στην εν λόγω θέση (Σελ: 43 από 1495).
Ο Δήμος Ζαχάρως επίσης εξαιρείται από το σύνολο της ενότητας 2.3. «Κοινωνικά και Οικονομικά» στοιχεία της μελέτης ΕΠΜ-ΘΠΙ. Συγκεκριμένα δεν πραγματοποιείται καμία αναφορά στον Δήμο Ζαχάρως όσον αφορά τις Χωροταξικές ρυθμίσεις, τις Κοινωνικές δραστηριότητες και τάσεις και ειδικότερα στα Δημογραφικά και κοινωνικά χαρακτηριστικά καθώς και στην Οικονομική Ανάπτυξη & Διάρθρωση, όπως επίσης και στα χαρακτηριστικά χρήσεων και δραστηριοτήτων. Κατά συνέπεια δεν αξιολογούνται και οι επιπτώσεις σε αυτές τις διαστάσεις. Επιπλέον από την απουσία μελέτης των παραπάνω προφανώς και δεν μπορούν να εντοπιστούν/καταγραφούν και αξιολογηθούν οι πιέσεις και απειλές που δέχονται τα θαλάσσια ερπετά και συγκεκριμένα η θαλάσσια χελώνα στην υποενότητα 2.3.4.3 «Πιέσεις / Απειλές στα θαλάσσια ερπετά» Σελ. 449 από 1495.
Λόγω της εξαίρεσης αυτής, δεν μπορούν να εκτιμηθούν και αξιολογηθούν οι δυνητικές συγκρούσεις μεταξύ της διατήρησης του φυσικού περιβάλλοντος και των οικονομικών δραστηριοτήτων, καθώς για ένα μέτωπο μήκους 17 χλμ απουσιάζει η καταγραφή της υφιστάμενης κατάστασης του παραλιακού μετώπου του Δήμου Ζαχάρως. Συγκεκριμένα η ΟΧΕ Αμμωδών παραλιών είναι ελλιπής καθώς αναφέρεται σε ανάπτυξη, κατασκευή, και λειτουργία οικιστικών, εμπορικών, βιομηχανικών, ψυχαγωγικών περιοχών και υποδομών (PF01, PF05, PF10, PF12), με δρόμους, μονοπάτια, σιδηροδρομικές γραμμές και συναφείς υποδομές που δεν έχουν καταγραφεί. Σελ: 597 & 598 από 1495.
Επίσης, από τις χρήσεις που προτείνονται στην ΖΩΝΗ 36ΜΘ, δεν δύναται να αξιολογηθεί η προτεινόμενη λύση (Ε) στην ενότητα 4.3.5 «Εξέταση εναλλακτικών λύσεων». Αυτό συμβαίνει διότι από την στιγμή που εξαιρείται από την περιοχή μελέτης ο Δήμος Ζαχάρως τότε δεν δύναται να εκτιμηθούν οι επιπτώσεις της προτεινόμενης λύσης στις Ανθρωπογενείς δραστηριότητες και στο οικονομικό περιβάλλον (Κριτήριο 6) & Αναπτυξιακή προοπτική (Κριτήριο 7) πόσο μάλλον να θεωρηθούν «ως εξαιρετικά κατάλληλη και αναμένεται να έχει θετικές επιπτώσεις» λαμβάνοντας μέγιστο βαθμό το 2.
Γ. Σύμφωνα με την ΕΠΜ-ΘΠΙ και συγκεκριμένα στην ενότητα 1.2.2 «Προσδιορισμός ορίων Εθνικού Θαλάσσιου Πάρκου Ιονίου» αναφέρεται ότι η περιοχή μελέτης, περιλαμβάνει το σύνολο των θαλάσσιων τμημάτων που εντάσσονται στο προτεινόμενο Εθνικό Θαλάσσιο Πάρκο Ιονίου, καθώς και επιλεγμένες παράκτιες και βραχώδεις εκτάσεις και νησίδες. (Σελ: 40 από 1495). Στη συνέχεια αναγνωρίζεται ότι τμήματα του τελικού ορίου του προτεινόμενου πάρκου περιλαμβάνονται σε άλλο έργο και συγκεκριμένα στο «Σύνταξη ΕΠΜ, Ειδικών Εκθέσεων και Σχεδίων Διαχείρισης για περιοχές του Δικτύου Natura 2000» και συγκεκριμένα οι περιοχές GR2330005 και GR2550005 στην ΕΠΜ 5β «Εκπόνηση ΕΠΜ και ΣΔ για τις περιοχές Natura 2000 των Περιφερειακών Ενοτήτων Αιτωλοακαρνανίας, Αχαΐας και Ηλείας». Να σημειωθεί πως η αναφερόμενη Ειδική Περιβαλλοντική Μελέτη και Σχέδιο Διαχείρισης των προστατευόμενων περιοχών ΕΠΜ 5β, που προβλέπεται στο Π.Δ Προστασίας του Κυπαρισσιακού Κόλπου του 2018, βρίσκεται στο τελικό στάδιο για ανάρτηση σε Διαβούλευση, καθώς έχει οριστεί ως καταληκτική ημερομηνία το τέλος Σεπτεμβρίου.
Για τις παραπάνω περιοχές, και ειδικότερα για τα χερσαία τους τμήματα, η περιγραφή, ανάλυση και αξιολόγηση των χερσαίων προστατευτέων αντικειμένων, οι προτάσεις για ζώνες προστασίας, καθώς και οι επιτρεπόμενες ειδικές χρήσεις ανά ζώνη, αναφέρεται στην ΕΠΜ-ΘΠΙ ότι θα περιλαμβάνονται και καθορίζονται από τις ανωτέρω μελέτες (5α, 5β, 7α και 10β), γεγονός το οποίο όμως έρχεται σε αντίθεση από την ίδια την ΕΠΜ-ΘΠΙ η οποία στην Σελ: 40 από 1495 αναφέρει: «Η παρούσα μελέτη καταγράφει και αξιολογεί τα προστατευτέα αντικείμενα της εν λόγω περιοχής, προτείνει ζώνες προστασίας και καθορίζει τις επιτρεπόμενες ειδικές χρήσεις και ρυθμίσεις για τις ανωτέρω θαλάσσιες και χερσαίες εκτάσεις που περιλαμβάνονται στην περιοχή μελέτης.». Η ίδια αναφορά περιλαμβάνεται και στην ενότητα 4.2.2 Πρόταση οριοθέτησης και χαρακτηρισμού προστατευόμενης περιοχής σελ. 700 από 1495.
Σύμφωνα με την ΕΠΜ-ΘΠΙ στην υποενότητα 5.3.3 «Περιγραφή Μέτρων Διαχείρισης» περιγράφονται αναλυτικά και εξειδικεύονται τα προτεινόμενα μέτρα διαχείρισης που καταγράφηκαν στο Κεφάλαιο 5.3.1. Για κάθε μέτρο παρουσιάζονται, όπου έχουν εφαρμογή, πληροφορίες οι οποίες μεταξύ άλλων περιλαμβάνουν Φορέα υλοποίησης, Εκτιμώμενο κόστος & προϋπολογισμό για την υλοποίηση του μέτρου και Πηγή χρηματοδότησης. Από την αναφορά αυτή και καθώς ορισμένες χερσαίες εκτάσεις όπως η ΖΠΦ 36ΜΘ εμπίπτει και σε άλλες μελέτες (ΕΠΜ 5β, ΤΠΣ Δήμου Ζαχάρως) προκύπτει το ζήτημα των διπλών φορέων υλοποίησης, διαφορών στους προϋπολογισμούς και διπλών ή/και τριπλών χρηματοδοτήσεων κλπ.
Πέραν των ανωτέρω και παράλληλα με τις δύο (2) ειδικές περιβαλλοντικές μελέτες στα όρια του Δήμου Ζαχάρως εκπονείται και το ΤΠΣ του Προγράμματος «Κωνσταντίνος Δοξιάδης». Τα Τοπικά Πολεοδομικά Σχέδια (ΤΠΣ) είναι σύνολα κειμένων, διαγραμμάτων και χαρτών με τα οποία καθορίζονται χωροταξικά, πολεοδομικά και περιβαλλοντικά ζητημάτων, σχετικών με τη χωρική ανάπτυξη και οργάνωση μιας περιοχής μελέτης. Για τον λόγο αυτό και επειδή το ΤΠΣ αποτελεί εργαλείο ανάπτυξης για τον Δήμο Ζαχάρως και έχει ήδη ολοκληρωθεί η Α΄Φάση του, θα πρέπει να ληφθούν υπόψη οι προβλέψεις του όσον αφορά τον αναπτυξιακό χαρακτήρα της περιοχής.
ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΙΚΑ
Μεταξύ των Δήμων του Κυπαρισσιακού Κόλπου ο Δήμος Ζαχάρως περιλαμβάνει στα διοικητικά του όρια την μεγαλύτερη επιφάνεια των περιοχών του Δικτύου Natura (χερσαίες εκτάσεις). Εκτός των διάφορων τεχνικών ελλείψεων που αναφέρονται παραπάνω και οδηγούν στην μη ορθή διαδικασία διαβούλευσης, στην μη σαφή περιοχή μελέτης, καθώς και στην έλλειψη τεκμηρίωσης των προτεινόμενων μέτρων, μετά από οκτώ (8) χρόνια από την δημοσίευση του Προεδρικού Διατάγματος «Προστασία Κυπαρισσιακού Κόλπου», στο ΦΕΚ 391/Δ/3-10-2018, βρίσκεται σε τελική φάση τόσο το έργο «Σύνταξη ΕΠΜ, Ειδικών Εκθέσεων και Σχεδίων Διαχείρισης για περιοχές του Δικτύου Natura 2000» και συγκεκριμένα για τις περιοχές GR2330005 και GR2550005 στην ΕΠΜ 5β «Εκπόνηση ΕΠΜ και ΣΔ για τις περιοχές Natura 2000 των Περιφερειακών Ενοτήτων Αιτωλοακαρνανίας, Αχαΐας και Ηλείας». Επίσης, συντάσσεται το Τοπικό Πολεοδομικό Σχέδιο (ΤΠΣ) του Δήμου Ζαχάρως, στο πλαίσιο του Προγράμματος του Υπουργείου Περιβάλλοντος «Κωνσταντίνος Δοξιάδης». Και τα δύο αυτά έργα θα λάβουν την νομική μορφή Προεδρικών Διαταγμάτων και έχουν σαν αντικείμενο μελέτης, την ρύθμιση των χερσαίων και έως τον αιγιαλό εδαφών του Δήμου Ζαχάρως, τόσο των περιοχών εντός Natura (ΕΠΜ & ΣΔ 5β) όσο και αυτών εκτός (Τοπικό Πολεοδομικό Σχέδιο).
Στο πλαίσιο λοιπόν αυτό και προς αποφυγή συγχύσεων και νομικών επικαλύψεων, οφείλει να εξαιρεθεί από την εξεταζόμενη ΕΠΜ-ΘΠΙ, πλήρως και εν συνόλω η όποια παρέμβαση προτείνεται από αυτήν σε χερσαία περιοχή του Δήμου Ζαχάρως».
Πηγή: https://www.patrisnews.com
